Video Fact Check Results

Ang pahayag ay nasa Filipino, ngunit may ilang hindi malinaw o posibleng maling salita:

“Palalawakin din natin ang ating suporta para sa 2,5 milyong mahihirap at yung malapit nang maging mahirap ng kamayang natututu sa 2024 Community-Based Monitoring System o CBMS.”

Mga mapatutunayang pahayag

• Mayroong Community-Based Monitoring System (CBMS) sa Pilipinas.
  Tumpak. Ang CBMS ay isang sistema ng pangangalap at pagsusuri ng datos tungkol sa kalagayang panlipunan at pang-ekonomiya ng mga sambahayan, karaniwang isinasagawa sa antas ng mga lokal na pamahalaan. Ito ay itinatag sa ilalim ng Republic Act No. 11315, o Community-Based Monitoring System Act, na nilagdaan noong 2019.

• May mga datos mula sa CBMS na maaaring gamitin upang tukuyin ang mahihirap at mga nasa panganib na maging mahirap.
  Bahagyang tumpak. Layunin ng CBMS na magbigay ng mas detalyadong lokal na datos para sa pagpaplano, pag-target ng mga programa, at pagbuo ng mga patakaran. Gayunman, hindi awtomatikong nangangahulugan na ang bawat bilang ng “mahihirap” o “malapit nang maging mahirap” ay opisyal na bilang ng CBMS. Kailangang tukuyin ang partikular na ulat, lugar, taon, at pamamaraang ginamit.

• May 2.5 milyong mahihirap o malapit nang maging mahirap na tinutukoy ng 2024 CBMS.
  Hindi sapat ang ebidensiya upang mapatunayan ang eksaktong bilang. Ang numerong 2.5 milyon ay isang tiyak na estadistikang nangangailangan ng opisyal na sanggunian, gaya ng ulat ng Philippine Statistics Authority, Department of Social Welfare and Development, o isang partikular na lokal na pamahalaan. Hindi malinaw sa pahayag kung ang bilang ay tumutukoy sa mga indibidwal, sambahayan, o benepisyaryo.

Mga isyu sa pagkakasulat at kahulugan

• Ang pariralang “kamayang natututu” ay hindi malinaw at tila may typographical o transcription error. Maaaring ang nais sabihin ay:

  • “nakalap na datos”;
  • “nakabatay sa datos”; o
  • “mula sa 2024 CBMS.”

• Ang “2024 Community-Based Monitoring System” ay maaaring tumukoy sa CBMS data collection na isinagawa noong 2024, ngunit hindi ito sapat na paglalarawan ng isang partikular na opisyal na dataset. Mahalaga ang eksaktong pangalan ng ulat o programa.

• Ang pariralang “malapit nang maging mahirap” ay hindi karaniwang pamantayang terminong estadistikal kung walang depinisyon. Sa opisyal na mga pagsusuri, maaaring gamitin ang mga katawagang gaya ng:

  • near-poor;
  • mga sambahayang nasa panganib na bumagsak sa kahirapan; o
  • mga sambahayang nasa ibaba o malapit sa itinakdang poverty threshold.
• Ang “palalawakin ang ating suporta” ay isang pahayag tungkol sa pangako o plano ng isang institusyon. Hindi ito mapatutunayan bilang nagawa na maliban kung may kasunod na opisyal na programa, badyet, memorandum, o ulat ng pagpapatupad.

Kabuuang pagtatasa

Bahagyang mapagkakatiwalaan ngunit hindi beripikado ang pangunahing bilang. Totoo na umiiral ang CBMS at maaari itong gamitin sa pagtukoy ng mga pamilyang mahirap o nasa panganib. Ngunit ang partikular na claim tungkol sa 2.5 milyong tao o sambahayan ay hindi mapatutunayan batay sa ibinigay na teksto lamang. Kailangan ng orihinal na pahayag, opisyal na dataset, at paglilinaw kung ang bilang ay para sa buong Pilipinas o sa isang partikular na lugar.

Mas malinaw na bersiyon ng pahayag:

“Palalawakin din natin ang suporta para sa mga mahihirap at mga sambahayang nasa panganib na malugmok sa kahirapan, batay sa datos ng 2024 Community-Based Monitoring System (CBMS).”

Kung pananatilihin ang bilang, dapat tukuyin ang pinagmulan nito at kung 2.5 milyong indibidwal o sambahayan ang tinutukoy.